Grip op Parkinson door systemische leefstijlinterventie
Door Geertje Boon
Bij dit artikel hoort het volgende supplemental: Supplemental artikel Casus Parkinson
Inleiding
De ziekte van Parkinson (PD) is een progressieve neurodegeneratieve aandoening die gekenmerkt wordt door motorische symptomen zoals tremor, rigiditeit, bradykinesie en houdingsinstabiliteit, evenals niet-motorische symptomen waaronder cognitieve achteruitgang, depressie en autonome disfunctie. De prevalentie van PD is de afgelopen decennia aanzienlijk toegenomen en treft ongeveer 1-2% van de personen boven de 65 jaar.[1] Huidige behandelingen richten zich voornamelijk op symptoombeheersing door middel van dopaminerge medicatie, met beperkt succes in het stoppen van ziekteprogressie. Opkomend bewijs suggereert dat leefstijlfactoren, met name voeding en metabole gezondheid, een cruciale rol kunnen spelen in de pathogenese en progressie van PD.[2]
Parkinson kan worden beschouwd als een multifactoriële aandoening waarbij een optelsom van leefstijlfactoren leidt tot energietekort in de hersenen en afsterven van neuronen. Chronische laaggradige systemische ontsteking (low grade inflammation, LGI), insulineresistentie (IR) en mitochondriale disfunctie zijn geïmpliceerd in de ontwikkeling van neurodegeneratieve ziekten.[3] Markant is hierbij dat glucosetolerantietest-resultaten en referentiewaarden tussen 1970 en 2024 dramatisch zijn verslechterd. Parkinson kunnen we beschouwen als een darmziekte, gekenmerkt door een afname aan korteketenvetzuurproductie in de darmen, een vermindering van de productie van B-vitaminen, een te hoog homocysteïne en een sterk verhoogde REDOX-status, met een omgekeerde GSH-GSSG-ratio.
De theoretische basis voor deze systemische benadering van de Grip op Parkinson (GoP)-leefstijlinterventie identificeert zeven leefstijlfactoren voor de ziekte van Parkinson, namelijk een abnormale voedingssamenstelling; abnormale darmflora; onvoldoende fysieke activiteit; milieuvervuiling en roken; onvoldoende slaap; chronische stress en neurotrope (virus) infecties. Deze kunnen gezamenlijk leiden tot chronische systemische laaggradige ontsteking.[4-10]
Het cruciale punt is dat deze factoren met elkaar interacteren. Dit creëert een vicieuze cirkel die leidt tot chronische laaggradige ontsteking, resulterend in een energieherverdeling (het chronisch actieve immuunsysteem heeft veel energie nodig), mitochondriale disfunctie (het Warburg-effect of aerobe glycolyse), insulineresistentie, neuro-inflammatie en uiteindelijk neurodegeneratie. Centraal staat het herstel van het glucose-insulinemetabolisme via omkering van het Warburg-effect. Bij insulineresistentie schakelen cellen over van efficiënte mitochondriale energieproductie naar inefficiënte glycolyse. Als de insulineresistentie daalt, kunnen cellen weer overschakelden naar oxidatieve fosforylering, wat een voorwaardelijke factor is voor de stap naar meer leefstijlinterventies.
Lees het gehele artikel vanaf pagina 46 in OrthoFyto 1/2026.
Bronvermelding:
- Dorsey ER, Sherer T, Okun MS & Bloem BR. The emerging evidence of the Parkinson pandemic. Journal of Parkinson’s Disease 2018;8(s1):S3-S8.
- Trinh J, de Vries NM, Chan P, Dekker MCJ, Helmich RC, et al. The role of lifestyle interventions in symptom management and disease modification in Parkinson’s disease. Lancet Neurol. 2026 Jan;25(1):90-102.
- Pajares M, Rojo AI, Manda G, Boscá L & Cuadrado A. Inflammation in Parkinson’s disease: Mechanisms and therapeutic implications. Cells 2020;9(7):1687.
- Muskiet F. Het Warburg effect, een rode draad door kanker en chronisch degeneratieve ziekten. Voedingsgeneeskunde 2022.
- Dai C, et al. Glucose metabolism impairment in Parkinson’s Disease. Brain Res Bull. 2023 Jul:199:110672.
- Pruimboom L, Muskiet F, et al. Physical activity protects the human brain against metabolic stress induced by a post-prandial and chronic inflammation. Behav Neurol. 2015:2015:569869.
- Scheperjans F, Aho V, Pereira PAB, et al. Gut microbiota are related to Parkinson’s disease and clinical phenotype. Movement Disorders 2015;30(3):350-358.
- Kalecky K, et al. One-carbon metabolism in Alzheimer’s disease and Parkinson’s disease brain tissue. Nutrients. 2022 Jan 29;14(3):599.
- Voshol P. Ancestral Health Symposium NL2015
- Muskiet F. Ancestral Health Symposium NL2015
- Pruimboom L & Muskiet F. Intermittent living, the use of ancient challenges as a vaccine against deleterious effects of modern life – a hypothesis. Med Hypotheses. 2018 Nov:120:28-42.
- Casanova A, Wevers A, Navarro S, Pruimboom L. Mitochondria: It is all about energy. Front Physiol. 2023 Apr 25:14:1114231.
OrthoFyto
Verzameling van artikelen van schrijvers die op niet-regelmatige basis voor ons schrijven.
