De rol van de darmen bij diabetische retinopathie
Door Marieke te Voortwis
Diabetes mellitus (DM) is een complexe metabole aandoening. Slecht gecontroleerde DM kan leiden tot micro- en macrovasculaire complicaties. Diabetische retinopathie (DR) is de meest voorkomende complicatie, met een geschatte prevalentie van ongeveer 35% van de patiënten met diabetes wereldwijd. 10% van deze groep wordt blind en DR is daarmee de belangrijkste oorzaak van blindheid. DR wordt hoofdzakelijk beschouwd als een microvasculaire aandoening. Echter, recent onderzoek wijst op de vroege betrokkenheid van retinale neurodegeneratie en chronische ontsteking, nog voordat vasculaire pathologie zichtbaar is, en deze processen lijken een oorsprong te hebben in de darm.
De diagnose DR wordt gesteld op basis van klinische kenmerken van vasculaire afwijkingen in de retina zoals microaneurysma’s en bloedingen met mogelijke progressie naar proliferatieve DR. De retina is een unieke locatie in het lichaam, waar zonder invasieve methodes rechtstreeks op het vaatstelsel gekeken kan worden. Vrijwel alle patiënten met diabetes type 1 (DM1) ontwikkelen DR binnen 20 jaar na diagnose van de ziekte. Bij patiënten met DM2 ontwikkelt circa 60% van de patiënten binnen diezelfde termijn DR. De eerste tekenen geven geen klachten, de schade aan bloedvaten is klein en begint vaak in de periferie. Visusbedreiging vindt pas later plaats.[1] De reguliere behandeling richt zich voornamelijk op antivasculaire endotheliale groeifactor (VEGF)-therapie, laserfotocoagulatie en chirurgie. De behandelingen zijn vaak invasief, kostbaar en gericht op gevorderde stadia van DR. Helaas lukt het bij de meeste patiënten niet om klinisch significante verbetering van de visus te bereiken.[1] Reden genoeg om potentiële preventieve interventies te onderzoeken.
De rol van het darmmicrobioom
De hypothese van de darm-retina-as is ontstaan door de sterke associatie tussen darmdysbiose en de progressie van diabetische microvasculaire complicaties. Er zijn duidelijke verschuivingen binnen fyla en overgroei van pathobionten gevonden bij DR. Deze dysbiose is nauw verbonden met een hyperpermeabele darmwand. Maar ook hyperglycemie heeft een directe toxische werking op de tight-junctions in het darmlumen wat tot verhoogde darmwandpermeabiliteit leidt.[2-4] Door de hyperpermeabele darmwand ontstaat er een translocatie van toxische stoffen met metabolische endotoxemie tot gevolg. Bij diabetes in een gevorderd stadium worden dan ook hogere serumconcentraties lipopolysaccharide (LPS) waargenomen.[3]
Lees het gehele artikel vanaf pagina 16 in OrthoFyto 1/2026.
Bronvermelding:
- Wang W & Lo ACY. Diabetic Retinopathy: Pathophysiology and Treatments. International Journal of Molecular Sciences 2018;19(6):1816.
- Iatcu CO, Steen A & Covasa M. Gut Microbiota and Complications of Type-2 Diabetes. Nutrients 2022;14(1):166.
- Qin X & Zou H. The role of lipopolysaccharides in diabetic retinopathy. BMC Ophthalmology, 2022;22:86.
- Snelson M, de Pasquale C, Ekinci EI & Coughlan MT. Gut microbiome, prebiotics, intestinal permeability and diabetes complications. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism 2021;35:101507.
- Cai Y & Kang Y. Gut microbiota and metabolites in diabetic retinopathy: Insights into pathogenesis for novel therapeutic strategies. Biomedicine & Pharmacotherapy 2023;164: 114994.
- Huang Y, Wang Z, Ma H, Ji S, Chen Z, et al. Dysbiosis and Implication of the Gut Microbiota in Diabetic Retinopathy. Frontiers in Cellular and Infection Microbiology 2021;11:646348.
- Serban D, Dascalu AM, Arsene AL, Tribus LC, Vancea G, et al. Gut Microbiota Dysbiosis in Diabetic Retinopathy—Current Knowledge and Future Therapeutic Targets. Life 2023;13(4):13040968.
- Thakur PS, Aggarwal D, Takkar B, Shivaji S & Das T. Evidence Suggesting the Role of Gut Dysbiosis in Diabetic Retinopathy. Investigative Ophthalmology & Visual Science 2022;63(8):21.
- Wang R, Wang Q-Y, Bai Y, Bi Y-G & Cai S-J. Research progress of diabetic retinopathy and gut microecology. Frontiers in Microbiology 2023;14:1256878.
- Zhao L, Hou C & Yan N. Neuroinflammation in retinitis pigmentosa: Therapies targeting the innate immune system. Frontiers in Immunology 2022;13:1059947.
- Shanmugham M, Bellanger S & Leo CH. Gut-derived metabolite, trimethylamine-N-oxide (TMAO) in cardio-metabolic diseases: detection, mechanism, and potential therapeutics. Pharmaceuticals 2023;16(4):504.
OrthoFyto
Verzameling van artikelen van schrijvers die op niet-regelmatige basis voor ons schrijven.
