Beperkte relatie tussen voedselallergie en reuma

Reumatoïde artritis (RA) is een auto-immuunziekte die ongeveer 0,5 tot 1 procent van de wereldbevolking treft en wordt gekenmerkt door gewrichtsontsteking, pijn en progressieve gewrichtsschade. Hoewel het concept van ‘allergische artritis’, waarbij voedselantigenen een immuunreactie en gewrichtsontsteking uitlokken, biologisch plausibel lijkt, blijft de klinische betekenis ervan onzeker. In een systematische review is de mogelijke rol van voedselovergevoeligheid bij het ontstaan of verergeren van inflammatoire activiteit bij reumatoïde artritis (RA) nu beter omschreven.

Voedselovergevoeligheid omvat zowel IgE-gemedieerde voedselallergie, als niet-IgE-gemedieerde immuunreacties en niet-immunologische intoleranties. Theoretisch zouden voedselantigenen systemische ontsteking kunnen versterken via activatie van mestcellen, cytokineproductie of verstoring van de darmbarrière. Daarnaast kan het darmmicrobioom een belangrijke rol spelen, omdat veranderingen in microbiële samenstelling zowel immuunregulatie als ontstekingsprocessen beïnvloeden. In de review werden acht klinische studies geïncludeerd, bestaande uit gerandomiseerde trials, observationele studies en een casusbeschrijving. De meeste studies onderzochten eliminatiediëten, elementaire diëten of langdurige voedingsinterventies, zoals glutenvrije of veganistische voedingspatronen. Sommige studies vonden subjectieve verbeteringen, waaronder vermindering van pijn, ochtendstijfheid, vermoeidheid en verbetering van functionele capaciteit. Deze effecten traden echter vooral op bij kleine, geselecteerde patiëntgroepen en waren vaak tijdelijk. Enkele studies vonden immunologische veranderingen bij patiënten die reageerden op hypoallergene diëten, zoals een afname van mestcelactiviteit in darm- en synoviaal weefsel. Tegelijkertijd bleken voedingsgerelateerde klachten sterk persoonlijk en moeilijk reproduceerbaar. Ook bevestigde een voedselprovocatietest deze reacties vaak niet.

Hoewel sommige patiënten symptomatische verlichting ervaren door eliminatie van bepaalde voedingsmiddelen, ontbreekt consistent bewijs voor een effect op de onderliggende ziekteactiviteit. De huidige (beperkte) literatuur suggereert wel dat voedselovergevoeligheid mogelijk een rol speelt bij een subgroep van patiënten.