Invloed van plantstoffen op eerste menstruatie

Wereldwijd is de leeftijd waarop de eerste menstruatie optreedt de afgelopen decennia gedaald, wat belangrijke gezondheidsimplicaties heeft. Een vroege menarche wordt geassocieerd met een verhoogd risico op metaboolsyndroom, reproductieve kankers, psychosociale problemen en een lagere uiteindelijke lichaamslengte. Overgewicht en obesitas lijken een belangrijke rol te spelen bij het vervroegen van de puberteit, waarschijnlijk via activatie van de hypothalamus-hypofyse-gonade-as. Tegen deze achtergrond wordt steeds meer aandacht besteed aan voedingsfactoren die mogelijk invloed hebben op de timing van de puberteit, waaronder polyfenolen zoals flavanolen uit groene thee en isoflavonen uit soja.

De beschikbare klinische studies suggereren dat polyfenolen uit groene thee mogelijk een gunstig effect hebben bij meisjes met overgewicht. Gerandomiseerde studies tonen aan dat suppletie met de stoffen kan leiden tot verbeteringen in markers zoals BMI, tailleomtrek en vetmassa. Daarnaast werden veranderingen gevonden in hormonale en neuro-endocriene markers die betrokken zijn bij de regulatie van de puberteit. Deze metabole en endocriene veranderingen gaan mogelijk gepaard met een vertraging van het moment van de menarche. In studies bij meisjes van zes tot tien jaar werden effecten gevonden bij doses van ongeveer 200 tot 400 mg per dag. Dit suggereert dat interventies gericht op gewichtsregulatie en metabole verbetering, eventueel ondersteund door specifieke polyfenolen, relevant kunnen zijn bij meisjes met obesitas en een verhoogd risico op vroegtijdige puberteit.

De rol van soja-isoflavonen blijft echter onduidelijk. Hoewel deze fyto-oestrogenen structurele overeenkomsten hebben met estradiol en kunnen binden aan oestrogeenreceptoren, laten de meeste epidemiologische en klinische studies geen consistent verband zien tussen soja-inname en een vervroegde puberteit. Een mogelijke uitzondering betreft zeer vroege blootstelling aan soja, bijvoorbeeld via sojagebaseerde zuigelingenvoeding vóór de leeftijd van vier maanden. Dit werd in een aantal studies in verband werd gebracht met een iets eerdere eerste menstruatie.