Gezond ouder worden met vitamine K

De wereldwijd vergrijzende bevolking — naar schatting 2,1 miljard mensen tegen 2050 — kampt steeds vaker met langdurige aandoeningen zoals chronische nierziekte (CKD), hart- en vaatziekten (CVD), type 2-diabetes, obesitas, osteoporose, kanker en neurodegeneratieve aandoeningen. Hoewel veroudering op zich een natuurlijk proces is, wordt de toename van leeftijd gerelateerde aandoeningen mede beïnvloed door voeding. Het westerse dieet – laag in groenten en fruit, volle granen en rijk aan ongezonde vetten, bewerkt vlees, suiker en zout – bevat steeds minder beschermende voedingsstoffen. Hierin zien we een opvallend tekort aan vitamine K, een vaak onderschat micronutriënt dat cruciaal is voor bot- en vaatgezondheid en mogelijk ook een rol speelt in het tegengaan van neurodegeneratieve processen.^[1]

Twee natuurlijke vormen
Vitamine K komt in de natuur voor in twee hoofdvormen. Fyllochinon (vitamine K1) is aanwezig in groene bladgroenten zoals spinazie, boerenkool, raapstelen en broccoli en in kleinere hoeveelheden in fruit zoals pruimen, kiwi en avocado. Menaquinonen (vitamine K2) worden vooral aangetroffen in gefermenteerde voedingsmiddelen zoals natto, zuurkool en yoghurt, en in beperkte hoeveelheden geproduceerd door de intestinale microbiota. Als vetoplosbare vitamine maakt vitamine K gebruik van een recyclingsysteem dat essentieel is om vitamine K-afhankelijke eiwitten (VKDP’s) te kunnen activeren. In de lever zijn dit vitamine K1-afhankelijke stollingsfactoren, terwijl in extrahepatische weefsels eiwitten zoals osteocalcine en periostine, die botten en bloedvaten gezond houden. Een suboptimale K-status kan de carboxylering van deze eiwitten verminderen, wat leidt tot vaatverkalking, botverzwakking en mogelijk versnelde neurodegeneratie.^[1-3]

Vitamine K en inflammaging
Naast stolling en calciumhuishouding heeft vitamine K antioxiderende en ontstekingsremmende effecten. Vitamine K kan reactieve zuurstofsoorten neutraliseren en zo oxidatieve stress beperken. Bovendien remt vitamine K de expressie van pro-inflammatoire cytokinen zoals nucleaire factor kappa B (NF-kB), wat bijdraagt aan het verminderen van chronische laaggradige ontstekingsprocessen. Deze eigenschappen maken vitamine K tot een potentiële modulator van inflammaging — het fenomeen waarbij aanhoudende, milde ontsteking het verouderingsproces versnelt en de ontwikkeling van aandoeningen zoals atherosclerose, osteoporose en neurodegeneratie bevordert. Door oxidatieve schade en ontsteking te beperken, kan een adequate vitamine K-status bijdragen aan het behoud van cellulaire integriteit en een gezondere veroudering.^[1]

Arteriële kalkafzetting en valpreventie
Botontkalking gaat vaak gepaard met kalkafzetting in perifere weefsels zoals de nieren en bloedvaten. Vitamine K2 is één van de krachtigste regulators van calciumdepositie via activatie van het matrix Gla-proteïne (MGP). In een klinische studie bij nierpatiënten leidde zes weken suppletie met vitamine K2 (MK-7) in doses van 45, 135 of 360 mcg tot een dosisafhankelijke daling van inactief MGP, wat suggereert dat de remming van arteriële kalkafzetting kan worden verbeterd door suppletie. Ook een combinatie van 90 mcg vitamine K2 (MK-7) met 10 mcg vitamine D3 gedurende negen weken verminderde de circulerende dp-ucMGP-spiegels, wat wijst op een afname van arteriële calcificatie.^[2]

Daarnaast toonde een Australisch cohortonderzoek bij 1347 vrouwen van 70 jaar en ouder aan dat een optimale inname van vitamine K1 (ongeveer 100 mcg/dag) via de voeding gepaard ging met een betere mobiliteit en een 26% lager risico op valgerelateerde ziekenhuisopnames. Dagelijkse consumptie van 75–150 gram vitamine K1-rijke bladgroenten zoals kool, rucola, sla, broccoli en spinazie — overeenkomend met ongeveer 100 mcg vitamine K1 — is een eenvoudige en effectieve manier om de musculoskeletale gezondheid bij ouderen te ondersteunen.^[3]