Toxiciteit van tatoeages

Het zetten van een tatoeage wordt steeds populairder. Wereldwijd dragen ongeveer vier op de tien mensen een tatoeage. Een recent NVWA-onderzoek (september 2025) bevestigt dat 30 % van de Nederlanders een tatoeage draagt, met een gemiddelde leeftijd van 27 jaar. Opmerkelijk is dat 30 tot 41 % onder hen gezondheidsklachten ervaart, zoals jeuk, pijn en zwelling, die meestal binnen twee weken verdwijnen. Doorgaans worden deze klachten als ‘normaal’ beschouwd, omdat ze zouden passen binnen het genezingsproces. Maar is het wel veilig om dergelijke reacties als vanzelfsprekend te beschouwen?^[1,2]

Anorganische metaalzouten

Tatoeage-inkt bestaat uit een kleurstoffenmengsel, organisch of niet-organisch, opgelost in een oplosmiddel waaraan bewaar- en bindmiddelen worden toegevoegd. Zwarte inkt bestaat hoofdzakelijk uit ijzeroxide en koolstof. Voor meer kleur worden er vaak metaalzouten gebruikt zoals aluminium, kobalt, koper en nikkel voor blauw; chroom en lood voor groen; titanium, zink en lood voor wit. Rood, oranje en geel worden onder meer verkregen met cadmium en synthetische azo-kleurstoffen. De inkten zijn vaak verontreinigd met roet, ftalocyaninen en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s).

Bij het tatoeëren wordt ongeveer 14,36 mg inkt per cm², 1 à 3 millimeter onder de huid geïnjecteerd. Ongeveer een kwart daarvan migreert naar de lymfklieren of gaat via het bloed naar andere organen zoals de lever. Een derde blijft in de epidermis en verdwijnt bij huidvernieuwing. De rest blijft in de dermis aanwezig en lokt hier immuunreacties uit door activatie van onder meer neutrofielen en macrofagen.^[3,4]

Huid- en systemische ontstekingen

De mogelijke langetermijneffecten van tatoeages hangen samen met het gebruikte pigment en oplosmiddel. Een retrospectieve studie over tien jaar en gebaseerd op medische dossiers toonde aan dat ongeveer 70 % van de 405 getatoeëerde patiënten acute huidreacties had, 7 % systemische schadelijke effecten en 6 % blijvende complicaties. Veelvoorkomende reacties waren sarcoïdose en andere granulomateuze ontstekingen, vertraagde type-IV-allergische reacties (vooral bij rode pigmenten) en foto-geïnduceerde huidreacties. Het laatste vooral door UV-licht, waardoor pigmentmoleculen kunnen afbreken en nieuwe, potentieel schadelijke chemische verbindingen vormen. Hiernaast zijn ook systemische inflammatoire aandoeningen beschreven, waaronder uveitis, artritis en enteritis. Dit wijst erop dat de effecten van tatoeage-inkten niet uitsluitend lokaal blijven.^[3,4]

Veiligheidsrapport 2025

In 2022 voerde de Europese Unie via de REACH-verordening (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en Beperking van Chemische Stoffen) strengere regelgeving in voor tatoeage-inkten, met onder meer een verbod op het oplosmiddel isopropanol en het vastleggen van maximale limieten voor bepaalde zware metalen en andere chemische stoffen. Eind oktober 2025 werd een studie gepubliceerd onder leiding van Małgorzata Ćwieląg-Drabek et al., waaruit bleek dat in de 41 onderzochte commerciële tatoeage-inkten nog steeds te hoge concentraties van bepaalde zware metalen aanwezig waren, namelijk van arsenicum (As), chroom (Cr VI), koper (Cu), antimoon (Sb), kobalt (Co) en lood (Pb).; stoffen die kanker- en niet-kankerverwekkende risico’s met zich mee kunnen brengen.^[5] Er werd overigens geen kwik gedetecteerd.

Voorzorg bij nieuwe tatoeage

Voor een nieuwe tatoeage kiest men best voor een gecertificeerde tatoeëerder die werkt met gecontroleerde inkten en transparant communiceert over mogelijke risico’s. Kleine tatoeages met zwarte inkt brengen doorgaans minder risico met zich mee. Vermijd inkten op basis van nikkel en chroom, zij vertonen het hoogst kankerrisico. Veilige oplosmiddelen zijn ethanol, gedestilleerd water, propyleenglycol en glycerine (glycerol). Vermijdt giftige vloeistoffen zoals isopropylalcohol (sinds 2022) en benzisothiazolinon (huidirritant), formaldehyde (kankerverwekkend), ethyleenglycol (antivriesmiddel) en glutaraldehyde.^[3,5]

www.biok.center