Extra

Protonpompremmers: wat zijn de risico’s en hoe bouw je ze af?

Protonpompremmers: wat zijn de risico’s en hoe bouw je ze af?

Door Linda Nederhoed

Protonpompremmers zijn krachtige maagzuurremmers die tegenwoordig frequent worden voorgeschreven in de huisartsenpraktijk en in het ziekenhuis. Ze worden ingezet bij allerlei maag- en slokdarmklachten. Ook worden ze toegevoegd aan andere medicatie om maagklachten en maagbloedingen juist te voorkomen. Veel mensen blijven deze middelen langdurig gebruiken. In dit artikel ga ik in op de werking en de voor- en nadelen van langdurig gebruik. Ook bespreek ik wanneer en hoe deze middelen afgebouwd kunnen worden. Tot slot beschrijf ik welke leefstijladviezen, zelfzorgmiddelen, kruiden en supplementen het afbouwen kunnen ondersteunen.

Protonpompremmers (PPI’s) onderdrukken de maagzuursecretie door specifieke remming van het enzym H+/K+ -ATP-ase (de protonpomp) in de pariëtale cel in de maag. Ze worden niet alleen bij veelvoorkomende maagklachten gebruikt zoals brandend maagzuur en zure oprispingen, maar ook bij een maagzweer of ontsteking van het duodenum of de slokdarm.[1] Verder worden ze voorgeschreven om maagcomplicaties te voorkomen bij gebruik van bijvoorbeeld bloedverdunners, NSAID of bij gebruik van een antidepressivum of prednisolon in combinatie met een NSAID.[2] De inzet is dus breed, en PPI’s horen dan ook tot de meest gebruikte medicatie in Nederland. Onder PPI’s vallen esomeprazol, lansoprazol, omeprazol, pantoprazol en rabeprazol.[3] Pantoprazol heeft 1,3 miljoen gebruikers en omeprazol 1 miljoen, respectievelijk staan ze hiermee op plek 2 en 5 van de meest door de apotheek verstrekte geneesmiddelen in 2024.[4] Hierbij zijn de mensen nog niet meegerekend die het middel zelf bij de apotheek of drogist kopen, want de meeste middelen zijn ook zonder recept verkrijgbaar.

Niet zonder risico

Er zijn zoveel gebruikers omdat veel mensen PPI’s langdurig gebruiken, terwijl zo’n 90% hiervoor geen indicatie meer heeft volgens de huisartsenrichtlijn maagklachten.[5] Dit is niet zonder risico, omdat maagzuur onmisbaar is voor een gezonde spijsvertering en goede afweer. De maag produceert per dag 3 tot 4 liter maagsap, dat uit verschillende stoffen bestaat, waaronder zoutzuur. Dit zorgt voor het zure milieu in de maag, wat de meeste bacteriën, virussen en schimmels doodt die via ons voedsel binnenkomen. Een minder zuur maagsap verhoogt dan ook het risico op infecties. Zo is aangetoond dat mensen met PPI’s een hogere kans hebben op maag-darminfecties (vooral Clostridium difficile, maar ook Salmonella en Campylobacter spp) en andere infecties zoals een pneumonie.[6] Maagsap bevat ook de enzymen lipase voor de vetvertering en pepsinogeen, wat bij een voldoende zure maag pepsine wordt en eiwitten afbreekt.

Lees het gehele artikel vanaf pagina 6 in OrthoFyto 2/2026.

Bronvermelding:

  1. NHG. NHG-standaard maagklachten. Laatste update: april 2025. Geraadpleegd: januari 2026 richtlijnen.nhg.org/standaarden/maagklachten#samenvatting-richtlijnen-beleid
  2. NHG. NHG-standaard preventie van maagcomplicaties door geneesmiddelgebruik. Laatste update: maart 2021. Geraadpleegd: januari 2026. URL: richtlijnen.nhg.org/behandelrichtlijnen/preventie-van-maagcomplicaties-doorgeneesmiddelgebruik
  3. KNMP. KNMP Kennisbank. Laatste update: onbekend. Geraadpleegd: januari 2026. URL: kennisbank.knmp.nl/
  4. Stichting Farmaceutische Kengetallen. Data en feiten 2025. Augustus 2025. Pag 36. Online beschikbaar via www.sfk.nl/sites/sfk-nl/files/2025-09/Data%20en%20feiten%202025%20(1MB).pdf
  5. Müskens JL, et al. Low-value pharmaceutical care among Dutch GPs: a retrospective cohort study. Br J Gen Pract. 2022 Apr 28;72(718):e369-e377.
  6. Zirk-Sadowski J, et al. Proton-Pump Inhibitors and Long-Term Risk of Community-Acquired Pneumonia in Older Adults. J Am Geriatr Soc. 2018;66:1332-8.
  7. SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy. Kennisdocument Protonpompremmers. 2022. Online beschikbaar via richtlijnen.nhg.org/files/2020-11/Eindversie Kennisdocument Protonpompremmers_0.pdf
  8. CWC 2026 Gastroenterology: Thirteen tests and treatments to question. Toronto: Choosing Wisely Canada, laatste update juli 2025. choosingwiselycanada.org/recommendation/gastroenterology/ geraadpleegd januari 2026
  9. Dirksmeier-Harinck F, et al. Duurzaam voorschrijven van protonpompremmers. MAGMA 2024 september; 30(3): 157-159.
  10. Newberry C, et al. The role of diet in the development and management of gastroesophageal reflux disease: why we feel the burn. J Thorac Dis. 2019 Aug;11(Suppl 12):S1594–S1601.
OrthoFyto

OrthoFyto

Verzameling van artikelen van schrijvers die op niet-regelmatige basis voor ons schrijven.

Lees meer artikelen >

Wilt u uw aankoop ongedaan maken?* Vul dan hieronder uw gegevens in. U heeft geen account nodig en u bent niet verplicht om een reden op te geven. Na het verzenden ontvangt u direct een automatische ontvangstbevestiging per e-mail. Wij nemen vervolgens zo snel mogelijk contact met u op over de verdere afhandeling.

*Losse edities zijn uitgesloten van het herroepingsrecht, zie Autoriteit Consument & Markt.

    Wilt u de gehele bestelling annuleren? Typ dan "Gehele bestelling". Wilt u een deel retourneren? Typ dan hier de naam van het product (en eventueel het aantal).