Vezels, fermentatie en darmgezondheid: wanneer meer niet altijd beter is

Vezels worden al decennialang gezien als een onmisbaar onderdeel van gezonde voeding. In voedingsrichtlijnen wordt een hoge vezelinname dan ook vaak als vanzelfsprekend uitgangspunt genomen. Deze benadering blijkt echter niet voor iedereen te werken. Sommige mensen ervaren juist verergering van darmklachten bij het verhogen van de vezelinname. Gecombineerd met het feit dat niet de vezelinname op zich, maar het metabole effect van de vezelinname bepalend is voor het functioneren van de darm, vraagt dit om een genuanceerdere blik op vezels.
Darmgezondheid berust op drie nauw samenhangende pijlers: een adequate energievoorziening van colonocyten, die de basis vormen van de darmbarrière, het behoud van barrièrefunctie en een gecontroleerde immuunactiviteit. Aangenomen wordt dat het korteketenvetzuur butyraat, dat via bacteriële fermentatie wordt gevormd uit voedingsvezels, noodzakelijk is om deze pijlers te ondersteunen.[1] Voedingsvezels vormen een groep koolhydraten die in de dunne darm niet of nauwelijks worden verteerd en opgenomen. In tegenstelling tot eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten leveren deze vezels zelf geen directe energie aan het menselijk lichaam. Hun fysiologische werking komt pas tot stand nadat zij de dikke darm bereiken en daar gefermenteerd worden door de bacteriën van het darmmicrobioom. Het butyraat dat daaruit voortkomt wordt onder andere gebruikt als brandstof door colonocyten. Daarnaast stimuleert het de aanmaak van tight junction-eiwitten voor een goede integriteit van de darmwand en draagt het bij aan immuunregulatie.[2]
Vezels worden doorgaans ingedeeld op basis van hun eigenschappen, zoals oplosbaarheid in water, waterbindend vermogen en fermenteerbaarheid. Oplosbare vezels binden aan water en maken de darminhoud stroperiger. Ze zijn meestal goed fermenteerbaar door darmbacteriën, waarbij metabolieten zoals korteketenvetzuren (KKVZ) worden geproduceerd, maar leiden ook sneller tot productie van gassen zoals waterstof, methaan en kooldioxide. Onoplosbare vezels blijven intact, vergroten het volume van de darminhoud en stimuleren mechanisch de darmbeweging. Ze zijn minder goed fermenteerbaar en produceren relatief weinig gas.[3]
Lees het gehele artikel vanaf pagina 22 in OrthoFyto 4/2026.
Bronvermelding:
- Canani RB, et al. Potential beneficial effects of butyrate in intestinal and extraintestinal diseases. World J Gastroenterol. 2011 Mar 28;17(12):1519-28. doi: 10.3748/wjg.v17.i12.1519.
- Gill PA, et al. Short chain fatty acids as potential therapeutic agents in human gastrointestinal and inflammatory disorders. Aliment Pharmacol Ther. 2018 Jul;48(1):15-34. doi: 10.1111/apt.14689.
- McRorie JW Jr & McKeown NM. Understanding the Physics of Functional Fibers in the Gastrointestinal Tract: An Evidence-Based Approach to Resolving Enduring Misconceptions about Insoluble and Soluble Fiber. J Acad Nutr Diet. 2017 Feb;117(2):251-264. doi: 10.1016/j.jand.2016.09.021.
- Zhao X, et al. Inulin aggravates colitis through gut microbiota modulation and MyD88/IL-18 signaling. Gut Microbes. 2025 Dec 31;17(1):2570425. doi: 10.1080/19490976.2025.2570425.
- Haskey N, et al. To Fiber or Not to Fiber: The Swinging Pendulum of Fiber Supplementation in Patients with Inflammatory Bowel Disease. Nutrients 2023;15(5):1080.
- Yao Y, et al. Dietary fibre for the prevention of recurrent colorectal adenomas and carcinomas. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Jan 8;1(1):CD003430.
- Ho KS, et al. Stopping or reducing dietary fiber intake reduces constipation and its associated symptoms. World J Gastroenterol. 2012 Sep 7;18(33):4593-6.
- Konturek PC, et al. Stress and the gut: pathophysiology, clinical consequences, diagnostic approach and treatment options. J Physiol Pharmacol. 2011 Dec;62(6):591-9.
- Gill SK, et al. Dietary fibre in gastrointestinal health and disease. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2021 Feb;18(2):101-116. doi: 10.1038/s41575-020-00375-4.
- Newman JC & Verdin E. β-hydroxybutyrate: much more than a metabolite. Diabetes Res Clin Pract. 2014 Nov;106(2):173-81. doi: 10.1016/j.diabres.2014.08.009.
- Chriett S, et al. Prominent action of butyrate over β-hydroxybutyrate as histone deacetylase inhibitor, transcriptional modulator and anti-inflammatory molecule. Sci Rep. 2019 Jan 24;9(1):742. doi: 10.1038/s41598-018-36941-9.
- Phinney S & Volek J. Fiber and Colon Health On A Well-Formulated Ketogenic Diet: New Insights Question Its Role As An Unconditional Requirement. Geraadpleegd 14-07-2026 via: www.virtahealth.com/blog/fiber-colon-health-ketogenic-diet
- Ma W, et al. Dietary fiber intake, the gut microbiome, and chronic systemic inflammation in a cohort of adult men. Genome Med. 2021 Jun 17;13(1):102. doi: 10.1186/s13073-021-00921-y.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er met voedingsvezels in de dikke darm?
Voedingsvezels worden in de dunne darm niet of nauwelijks verteerd. Wanneer ze de dikke darm bereiken komt de fysiologische werking pas tot stand, hier worden ze gefermenteerd door bacteriën van het darmmicrobioom. Daaruit komt butyraat voort. Daarbij ontstaan gassen en korteketenvetzuren, waaronder butyraat. Butyraat dient onder meer als energiebron voor de cellen van de darmwand.
Waarom kunnen voedingsvezels darmklachten verergeren?
Bij een verstoord darmmicrobioom, een afwijkende darmbeweging of ontsteking kan de fermentatie ongunstig verlopen. Er kunnen dan te veel gassen en osmotisch actieve stoffen ontstaan. Dit kan klachten geven zoals een opgeblazen gevoel, buikpijn, obstipatie of diarree.

Femke van Doesburg
Femke is orthomoleculair/kPNI therapeut, leefstijlexpert en ervaren tekstschrijver. Ze schreef het boek 'Terug naar je energieke zelf, in 7 stappen gezond, fit en mindful', waarmee ze mensen inspireert tot een gezonde leefstijl.


