OF Focus

De rol van het glymfatische systeem bij autisme

De rol van het glymfatische systeem bij autisme

Het glymfatische systeem kun je zien als de nachtelijke schoonmaakdienst van het brein. Dit systeem maakt het mogelijk dat hersenvocht het hersenweefsel binnen kan dringen en afvalstoffen kan vervoeren richting de afvoerende kanalen. Het staat onder invloed van het circadiaans ritme. In diepe slaap worden twee keer zoveel afvalstoffen afgevoerd dan overdag. Verschillende neurologische aandoeningen worden in verband gebracht met een disfunctioneel glymfatisch systeem. Ook bij autisme is de glymfatische klaring vaak aanzienlijk verminderd. In dit artikel wordt besproken welke mechanismen hier onder zitten en wat mogelijke interventies zijn om de functie van het glymfatische systeem te ondersteunen.

Het glymfatische systeem is grotendeels verantwoordelijk voor de afvoer van afvalstoffen uit de hersenen. De term glymfatisch verwijst enerzijds naar het lymfestelsel, omdat het systeem daar functioneel op lijkt, en anderzijds naar gliacellen, de belangrijkste ondersteunende cellen in het hersenparenchym. Astrocyten zijn de belangrijkste gliacellen en liggen direct rond de bloedvaten. Hun uitlopers, de zogenoemde astrocytaire eindvoetjes, liggen als een soort omhulling om de vaatwand heen en begrenzen zo de perivasculaire ruimte waardoor het cerebrospinaal vocht (CSF), oftewel hersenvocht, stroomt. De perivasculaire ruimte is als het ware een soort tunnel met twee randen. De binnenrand wordt gevormd door endotheelcellen, pericyten en gladde spiercellen die de bloedhersenbarrière vormen; de buitenrand wordt gevormd door astrocytaire eindvoetjes.[1] In Figuur 1A is dit in het vierkante kader (dwarsdoorsnede van een bloedvat met daar omheen astrocyten in het groen en hun eindvoetjes in het blauw) goed te zien.[2]

CSF dat circuleert in de hersenventrikels en rond de hersenen in de subarachnoïdale ruimte kan via de perivasculaire ruimten het hersenparenchym binnendringen (zie figuur 1B). De astrocytaire eindvoetjes die de perivasculaire ruimte begrenzen, faciliteren deze uitwisseling van vocht door middel van hun aquaporine-4 (AQP4)-waterkanalen. In het hersenparenchym wisselt CSF stoffen uit met het interstitiële vocht tussen de hersencellen. Het vocht met afvalstoffen keert vervolgens terug naar de subarachnoïdale ruimte of wordt afgevoerd via periveneuze ruimten en meningeale lymfevaten in de hersenvliezen.[1] Het glymfatische systeem staat niet op zichzelf, maar werkt dus samen met andere afvoerroutes en structuren die betrokken zijn bij drainage en immuunsurveillance. Het glymfatische systeem is niet het enige mechanisme waarmee afvalstoffen uit het CSF worden geklaard. Afvalcomponenten uit het CSF kunnen ook via de bloed-hersenbarrière worden afgevoerd.[3]

Lees het gehele artikel vanaf pagina 16 in OrthoFyto 3/2026.

Bronvermelding:

  1. Liao J, et al. The glymphatic system: A new insight into the understanding of neurological diseases. Brain-X 2024;2:e70011.
  2. Schubert J, et al. Dynamic 11C-PiB PET Shows Cerebrospinal Fluid Flow Alterations in Alzheimer Disease and Multiple Sclerosis. J Nucl Med Off Publ Soc Nucl Med 2019;60:1452–60.
  3. Chong P, et al. Sleep, cerebrospinal fluid, and the glymphatic system: A systematic review. Sleep Med Rev 2022;61:101572.
  4. Shirolapov I, et al. The Role of the Glymphatic Clearance System in the Mechanisms of the Interactions of the Sleep–Waking Cycle and the Development of Neurodegenerative Processes. Neurosci Behav Physiol 2024;54:199–204.
  5. Fultz NE, et al. Coupled electrophysiological, hemodynamic, and cerebrospinal fluid oscillations in human sleep. Science 2019;366:628–31.
  6. Barlattani T, et al. Glymphatic System and Psychiatric Disorders: A Rapid Comprehensive Scoping Review. Curr Neuropharmacol 2024;22:2016–33.
  7. Li X, et al. Children with autism spectrum disorder present glymphatic system dysfunction evidenced by diffusion tensor imaging along the perivascular space. Medicine (Baltimore) 2022;101:e32061.
  8. Zhao S, et al. Glymphatic system dysfunction in children with autism spectrum disorder as evidenced by the diffusion tensor imaging along perivascular spaces index. Front Psychiatry 2025;16:1701816.
  9. Maia Leão L, et al. Glymphatic System Dysfunction in Autism Spectrum Disorder: Neuroinflammation, Metabolic Clearance Rate, and Clinical Severity. Curr Tr Clin & Med Sci. 4(1): 2025.
  10. Reddy O, et al. The Sleeping Brain: Harnessing the Power of the Glymphatic System through Lifestyle Choices. Brain Sci 2020;10:868.
  11. Wen J, et al. Unraveling the impact of Omega-3 polyunsaturated fatty acids on blood-brain barrier (BBB) integrity and glymphatic function. Brain Behav Immun 2024;115:335–55.
Marloes van Heijningen

Marloes van Heijningen

Marloes van Heijningen is gezondheidswetenschapper, orthomoleculair therapeut en ervaren tekstschrijver. Ze heeft een passie voor het delen van haar wetenschappelijke en orthomoleculaire kennis om anderen te inspireren tot een gezonde leefstijl.

Lees meer artikelen >

Wilt u uw aankoop ongedaan maken?* Vul dan hieronder uw gegevens in. U heeft geen account nodig en u bent niet verplicht om een reden op te geven. Na het verzenden ontvangt u direct een automatische ontvangstbevestiging per e-mail. Wij nemen vervolgens zo snel mogelijk contact met u op over de verdere afhandeling.

*Losse edities zijn uitgesloten van het herroepingsrecht, zie Autoriteit Consument & Markt.

    Wilt u de gehele bestelling annuleren? Typ dan "Gehele bestelling". Wilt u een deel retourneren? Typ dan hier de naam van het product (en eventueel het aantal).