Het darmmicrobioom en de werking van chemotherapie

Door Doortje Böhm

Het is de droom van iedere oncoloog om het effect en de bijwerkingen van chemotherapie beter te kunnen voorspellen en zo de behandeling meer op de individuele patiënt af te stemmen. Een veelbelovende factor die hierin een rol kan spelen, is het darmmicrobioom. Dit complexe ecosysteem van micro-organismen blijkt niet alleen invloed te hebben op de stofwisseling en het immuunsysteem, maar ook op de effectiviteit en toxiciteit van chemotherapie. Daarnaast groeit de interesse in interventies die het microbioom moduleren, zoals voeding, probiotica en fecestransplantatie, om behandeluitkomsten te verbeteren.

Chemotherapie remt sneldelende cellen, maar is in de systemische werking niet selectief. Dit verklaart de frequent optredende bijwerkingen zoals mucositis, diarree, misselijkheid en immunosuppressie. Deze bijwerkingen leiden vaak tot een verminderde kwaliteit van leven, het vroegtijdig stoppen van therapie of het verlagen van de dosering. Ondanks deze bijwerkingen heeft chemotherapie nog steeds een belangrijke plek in de behandeling van kanker. Er worden grote interindividuele verschillen gezien in het optreden van bijwerkingen en de effectiviteit van chemotherapie. Deze variatie roept de vraag op in hoeverre patiëntgebonden factoren, zoals genen of het darmmicrobioom, hierin een rol in spelen.^[1] Inmiddels weten we dat de unieke set aan genen van een patiënt kan bijdragen aan het risico op bijwerkingen en de kans op een effectieve behandeling. Sommige geneesmiddelen worden gedoseerd op basis van de uitslag van een genetische test, zoals bij het chemotherapeuticum irinotecan, ingezet bij de behandeling van pancreas- en darmkanker. Het gebruik van het DNA om de effecten van geneesmiddelen te voorspellen noemen we farmacogenetica. Echter, ondanks de toepassing van farmacogenetica wordt er nog steeds verschil in bijwerkingen en effect gezien. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat de effectiviteit en bijwerkingen van chemotherapie ook gerelateerd kan worden aan de samenstelling van het darmmicrobioom. Net als het DNA, is de samenstelling van het darmmicrobioom uniek voor ieder mens.

Lees het gehele artikel vanaf pagina 32 in OrthoFyto 6/25.